Czy osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności może pracować?

Tak. Ustawa dopuszcza pracę w warunkach pracy chronionej, a u zwykłego pracodawcy – gdy przystosuje on stanowisko do potrzeb pracownika albo gdy praca jest wykonywana zdalnie. Czas pracy nie może przekraczać 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo.

Czy znaczny stopień niepełnosprawności daje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego?

Tak. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie po 16. roku życia z orzeczeniem o znacznym stopniu, chyba że przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.

Co oznacza niezdolność do samodzielnej egzystencji?

To naruszenie sprawności organizmu w stopniu, który nie pozwala bez pomocy innych zaspokajać podstawowych potrzeb życiowych – przede wszystkim samoobsługi, poruszania się i komunikacji (art. 4 ust. 4 ustawy).

Czy znaczny stopień oznacza automatycznie kartę parkingową?

Nie. Kartę parkingową wydaje się, gdy orzeczenie zawiera wskazanie, że osoba ma znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się (art. 6b ust. 3 pkt 9 ustawy).

Znaczny stopień niepełnosprawności – definicja, kryteria i prawa

Definicja ustawowa

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji do znacznego stopnia zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, która jednocześnie:

jest niezdolna do pracy albo zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, oraz
wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych, w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Oba warunki muszą być spełnione razem. To odróżnia ten stopień od stopnia umiarkowanego, przy którym wystarczy potrzeba pomocy czasowej albo częściowej.

Niezdolność do samodzielnej egzystencji

Ustawa definiuje ją jako naruszenie sprawności organizmu w stopniu, który uniemożliwia zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych. Za takie potrzeby uważa się przede wszystkim:

samoobsługę – np. mycie się, ubieranie, jedzenie,
poruszanie się,
komunikację.

Kryteria, które stosuje zespół orzekający

Rozporządzenie o orzekaniu (§ 29) rozpisuje definicję na trzy skutki naruszenia sprawności organizmu:

niezdolność do pracy – całkowita niezdolność do pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności,
konieczność sprawowania opieki – całkowita zależność od otoczenia w zakresie higieny osobistej i karmienia albo czynności samoobsługowych, prowadzenia domu i kontaktów ze środowiskiem,
konieczność udzielania pomocy – zależność od otoczenia przy samoobsłudze, prowadzeniu domu, leczeniu, rehabilitacji, edukacji i pełnieniu ról społecznych.

Długotrwała opieka i pomoc oznacza potrzebę trwającą ponad 12 miesięcy.

Praca ze znacznym stopniem

Znaczny stopień nie zamyka drogi do zatrudnienia. Możesz pracować:

w zakładzie pracy chronionej lub w zakładzie aktywności zawodowej,
u zwykłego pracodawcy, jeśli przystosuje on stanowisko do Twoich potrzeb,
zdalnie.

Jako pracownik masz prawo do:

skróconego czasu pracy – maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, bez obniżenia wynagrodzenia miesięcznego,
zakazu pracy w porze nocnej i w nadgodzinach (wyjątki: praca przy pilnowaniu albo zgoda lekarza na Twój wniosek),
dodatkowej przerwy 15 minut na gimnastykę lub odpoczynek, wliczanej do czasu pracy,
dodatkowego urlopu – 10 dni roboczych w roku; pierwszy przysługuje po przepracowaniu roku od dnia zaliczenia do stopnia znacznego,
zwolnienia od pracy z zachowaniem wynagrodzenia – do 21 dni roboczych na turnus rehabilitacyjny (raz w roku) oraz na badania, zabiegi i zaopatrzenie ortopedyczne, jeśli nie da się ich wykonać poza godzinami pracy.

Łącznie dodatkowy urlop i zwolnienie na turnus nie mogą przekroczyć 21 dni roboczych w roku.

Świadczenia i ulgi

Zasiłek pielęgnacyjny – przysługuje osobie po 16. roku życia ze znacznym stopniem, o ile nie przebywa ona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.
Karta parkingowa – jeśli orzeczenie zawiera wskazanie o znacznie ograniczonej możliwości samodzielnego poruszania się.
Świadczenie wspierające – wymaga odrębnej decyzji o poziomie potrzeby wsparcia (od 70 punktów). Sam stopień znaczny go nie przyznaje – szczegóły w przewodniku po stopniach.

Odpowiednik w orzeczeniach ZUS

Na równi ze znacznym stopniem traktuje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, a także o samej niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Czym znaczny różni się od pozostałych stopni

Od umiarkowanego – zakresem potrzebnej pomocy: przy znacznym jest ona stała lub długotrwała i wynika z niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Od lekkiego – lekki stopień dotyczy osób samodzielnych, których ograniczenia da się zwykle wyrównać sprzętem lub środkami pomocniczymi.