Lekki stopień niepełnosprawności – definicja i uprawnienia
Czym jest lekki stopień niepełnosprawności, jakie dwa warunki go opisują i jakie prawa daje w pracy – a jakich uprawnień nie obejmuje.
Redakcja diru.pl · Aktualizacja:
Definicja ustawowa
Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o rehabilitacji do lekkiego stopnia zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, która spełnia jeden z dwóch warunków:
- naruszona sprawność w istotny sposób obniża zdolność do wykonywania pracy w porównaniu ze zdolnością osoby o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, albo
- osoba ma ograniczenia w pełnieniu ról społecznych, które da się kompensować przedmiotami ortopedycznymi, środkami pomocniczymi lub środkami technicznymi.
Jak zespół rozumie te warunki
Rozporządzenie o orzekaniu (§ 31) doprecyzowuje:
- istotne obniżenie zdolności do pracy – ograniczenia w pracy zarobkowej, które znacznie obniżają wydajność na danym stanowisku w porównaniu z w pełni sprawnymi osobami o podobnych kwalifikacjach,
- ograniczenia w pełnieniu ról społecznych – trudności w relacjach z otoczeniem i środowiskiem według przyjętych norm społecznych, wynikające z naruszonej sprawności organizmu,
- możliwość kompensacji – wyrównanie dysfunkcji spowodowanej utratą lub chorobą narządu, np. protezą, aparatem słuchowym czy wózkiem.
Inaczej niż przy stopniu umiarkowanym, osoba z lekkim stopniem co do zasady nie potrzebuje pomocy innych osób, a jej zdolność do pracy jest obniżona, ale zachowana na zwykłych warunkach.
Prawa w pracy
Osoba z lekkim stopniem jest osobą niepełnosprawną w rozumieniu ustawy, więc obejmują ją ogólne zasady dla pracowników z niepełnosprawnością:
- czas pracy do 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo – czyli bez skrócenia,
- zakaz pracy w porze nocnej i w nadgodzinach – z wyjątkiem pracy przy pilnowaniu albo gdy lekarz na Twój wniosek wyrazi zgodę,
- dodatkowa przerwa 15 minut na gimnastykę usprawniającą lub odpoczynek, wliczana do czasu pracy.
Czego lekki stopień nie daje
W porównaniu ze stopniem znacznym i umiarkowanym lekki stopień nie obejmuje:
- skróconej normy czasu pracy (7 h / 35 h),
- dodatkowego urlopu w wymiarze 10 dni roboczych,
- płatnego zwolnienia od pracy na turnus rehabilitacyjny,
- zasiłku pielęgnacyjnego (poza osobami po 75. roku życia, którym przysługuje on bez względu na orzeczenie),
- karty parkingowej.
Odpowiednik w orzeczeniach ZUS
Na równi z lekkim stopniem traktuje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o częściowej niezdolności do pracy oraz o celowości przekwalifikowania zawodowego.
Gdy stan zdrowia się pogorszy
Jeśli Twój stan zdrowia się zmieni, nie musisz czekać do końca ważności orzeczenia – możesz w każdej chwili złożyć wniosek o nowe orzeczenie, które uwzględni zmianę. Zespół wyda je tylko wtedy, gdy dokumentacja i badanie potwierdzą zmianę stanu zdrowia.
Najczęstsze pytania
- Ile godzin może pracować osoba z lekkim stopniem niepełnosprawności?
- Do 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo – jak inni pracownicy. Obowiązuje jednak zakaz pracy w nocy i w nadgodzinach, chyba że lekarz wyrazi zgodę na wniosek pracownika albo praca polega na pilnowaniu.
- Czy lekki stopień daje dodatkowy urlop?
- Nie. Dodatkowy urlop 10 dni oraz płatne zwolnienie na turnus rehabilitacyjny przysługują tylko przy stopniu znacznym i umiarkowanym.
- Czy przy lekkim stopniu przysługuje zasiłek pielęgnacyjny lub karta parkingowa?
- Nie. Zasiłek pielęgnacyjny przy lekkim stopniu nie przysługuje (wyjątek: osoby po 75. roku życia otrzymują go niezależnie od orzeczenia), a karta parkingowa jest wydawana tylko przy stopniu znacznym lub umiarkowanym.
- Po co więc orzeczenie o lekkim stopniu?
- Potwierdza status osoby niepełnosprawnej w rozumieniu ustawy. Daje to m.in. dodatkową przerwę w pracy, ochronę przed pracą w nocy i w nadgodzinach oraz możliwość ubiegania się o wsparcie, które ustawy i programy kierują do osób z orzeczeniem.